Paramedic là gì?
Cấp cứu trước viện đóng vai trò vô cùng quan trọng trong hệ thống y tế của các nước trong việc cấp cứu kịp thời người bệnh tại hiện trường và vận chuyển an toàn người bệnh đến cơ sở y tế phù hợp. Vì vậy, việc đào tạo và vai trò công việc của nhân viên y tế làm việc trong hệ thống cấp cứu trước viện có những đặc thù riêng so với nhân viên y tế làm việc trong bệnh viện. Ở nhiều nước như Mỹ, Úc, Thái Lan…, nhân viên y tế làm nhiệm vụ chính trong hệ thống cấp cứu trước viện là chuyên viên cấp cứu (EMT- Emergency Medical Technician) và nhân viên cấp cứu trước viện chuyên nghiệp (Paramedic). Trong khi EMT có nhiệm vụ chăm sóc cấp cứu cơ bản ban đầu cho người bệnh (như hồi sinh tim phổi cơ bản, sử dụng máy khử rung tim tự động, sơ cứu chấn thương, hỗ trợ người bệnh sủ dụng một số thuốc riêng của họ…); thì Paramedic được đào tạo nâng cao hơn trong các chương trình đào tạo của các trường Y dược. Paramedic có thể là chỉ huy của một đội cấp cứu trước viện, có nhiệm vụ cung cấp các chăm sóc cấp cứu trước viện cơ bản và nâng cao. Paramedic có thể thực hiện hồi sinh tim phổi cơ bản, các kỹ thuật kiểm soát đường thở nâng cao (như đặt ống nội khí quản), phân tích điện tim, ra y lệnh một số thuốc trong cấp cứu.
Dưới đây là những công việc và nhiệm vụ phổ biến nhất mà Paramedic ở Úc thực hiện:
- Lái xe cấp cứu đến các địa điểm cấp cứu y tế hoặc tai nạn
- Đánh giá, điều trị và quản lý việc điều trị của bệnh nhân tại chỗ hoặc trên đường đến bệnh viện.
- Di chuyển người bệnh lên cáng, vào xe cấp cứu và vận chuyển người bệnh đến cơ sở y tế.
- Thay dịch và truyền thuốc giảm đau theo phác đồ.
- Sử dụng thiết bị cấp cứu chuyên dụng, bao gồm máy khử rung tim và máy thở.
- Quyết định xem bệnh nhân có cần nhập viện hay không, và đánh giá cách thức vận chuyển bệnh nhân và đâu là cơ sở y tế tốt nhất cho họ.
- Nhân viên phụ trách cấp cứu tại các sự kiện công cộng, sự kiện thể thao, nơi có thể xảy ra các trường hợp cấp cứu về sức khỏe hoặc tai nạn.
- Thông báo trước cho cơ sở y tế tiếp nhận bệnh nhân và cung cấp cho nhân viên y tế tại bệnh viện thông tin của bệnh nhân, tình trạng và cách điều trị.
- Thực hiện kiểm tra phương tiện và thiết bị hàng ngày để đảm bảo rằng xe cứu thương đang hoạt động tốt và vật tư y tế được dự trữ đầy đủ.
- Giám sát và hỗ trợ nhân viên mới và sinh viên
Đào tạo Paramedic ở các quốc gia
Ở Úc, để trở thành Paramedic làm việc trên xe cứu thương, bạn cần tham gia chương trình đào tạo toàn thời gian tối thiểu trong 3 năm ở các trường đại học để lấy bằng cử nhân. Trong đó, chương trình học thường có ít nhất 1 năm thực hành làm việc ở mội trường cấp cứu trước viện. Sau khi có chứng nhận cử nhân, Paramedic có thể học các bậc cao hơn để trở thành Intensive Care Paramedic (nhân viên Paramedic chuyên sâu về chăm sóc tích cực) hoặc Paramedic Clinical Instructor (người đào tạo và hướng dẫn cho các thực tập sinh).
Ở Thái Lan, có nhiều mức độ đào tạo nhân viên y tế làm việc trong hệ thống cấp cứu trước viện bao gồm: Nhân viên cấp cứu phản ứng trước tiên (EMR- Emergency Medical Responder hay First Responder), EMT cơ bản (Basic EMT), EMT nâng cao (Advanced EMT), và cấp bậc cao hơn là Paramedic. Chương trình đạo tạo Paramedic ở Thái Lan kéo dài 4 năm, trong đó có 2 năm thực hành. Paramedic được đào tạo kĩ năng của EMT nâng cao, bên cạnh đó Paramedic có khả năng ra y lệnh thuốc cấp cứu, kiểm soát đường thở nâng cao, phân loai bệnh nhân. Nhân viên EMT nâng cao hoăc Paramedic có thể chỉ huy đội cấp cứu trước viện trên các xe cấp cứu được trang bị đầy đủ
Ở Mỹ, sau khi tốt nghiệp chương trình phổ thông, để ghi danh vào trường đào tạo Paramedic, bạn cần ít nhất môt năm để có chứng chỉ chuyên viên câp cứu cơ bản (Emergency Medical Technician- Basic) và chứng chỉ hồi sinh tim phổi cơ bản (Basic CPR). Khóa học để trở thành Paramedic kéo dài trong vòng 2 năm. Trong khóa học, hoc viên phải hoàn thành nhiều chứng chỉ chuyên môn như: tiêm tĩnh mạch, đọc điện tim, hồi sinh tim phổi nâng cao, và cả kỹ năng lái xe cứu thương. Cuối cùng, học viên phải trải qua kì thi quốc gia để được công nhận là Paramedic chính thức.
Trong khi việc đào tạo nhân viên cấp cứu trước viện chuyên nghiệp đã được thực hiện ở các nước từ nhiều thập kỉ nay thì ở Việt Nam hiện nay vẫn chưa có chương trình đào tạo và chứng chỉ riêng cho nhân viên y tế làm việc trong hệ thống cấp cứu trước viện. Nhân viên y tế làm việc ở các đơn vị cấp cứu 115 vẫn là bác sĩ, điều dưỡng đa khoa. Hiện nay, hệ thống cấp cứu trước viện ở Việt Nam vẫn còn nhiều hạn chế. Với nhu cầu chăm sóc sức khỏe của người dân càng ngày càng cao, đặc biệt trong tình hình sống chung với dịch Covid-19, việc phát triển hệ thống chăm sóc y tế ban đầu, và chăm sóc y tế trước bệnh viện là một nhu cầu cấp thiết. Đây cũng là một định hướng cho các trường Y Dược xây dựng chương trình đào tạo nhân viên cấp cứu trước viện chuyên nghiệp trong tương lại.
Discussion about this post